يکشنبه ۰۹ شهريور ۱۴۰۴  |  Sunday, 31 August 2025
کد خبر: ۵۱۱۸۲
تاریخ انتشار : ۰۰ : ۱۷ - ۳۰ آبان ۱۴۰۰
استاد گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران مطرح کرد

مستند باورپذیری‌اش بیشتر از سینمای داستانی است

استاد گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران می‌گوید: یک مستندساز در صورتی که نقش مهم مخاطب و جذبش را تشخیص دهد و به این سمت برود که کمبودها و نیازهای ارتباطی مخاطب را شناسایی کرده و بخواهد خلاءها را پر کند، به صورت طبیعی به سمت موضوعات متفاوت و مختلف می‌رود. در معادله‌های جریان تنوع و رشد سینمای مستند، مخاطب باید به عنوان عامل موثر در نظر گرفته شود.

به گزارش دیباچه، اعظم راودراد استاد گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، در آستانه برگزاری پانزدهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» درباره اهمیت و جایگاه سینمای مستند گفت: به همان اندازه که سینما مهم است همه شاخه‌هایش هم مهم‌اند؛ چون هم کارکرد اجتماعی و هم آگاهی‌بخشی دارند. با این تفاوت که در مورد سینمای مستند، چون بیشتر حالت پژوهشی دارد این کارکرد مضاعف است.

مستند باورپذیری‌اش بیشتر از سینمای داستانی است

راودراد ادامه داد: از آن‌جایی که مستندساز باید در مورد موضوع فیلمش از ابعاد مختلف پژوهش کرده و ابعاد مختلف آن را شناسایی و ربط بین مسائل مختلف را در مورد موضوع تحقیقش پیدا یا برقرار کند و از مجموع اینها یک مستند بسازد، برای همین فکر می‌کنم میزان آگاهی بخشی‌اش می‌تواند اتفاقا از سینمای داستان‌گو بیشتر هم باشد مشروط بر اینکه بخش پژوهشی‌اش به خوبی انجام شود.

این مدرس جامعه‌شناسی هنر درباره ضرورت توسعه زیرساخت‌ها برای ایجاد گستره بزرگ‌تری از مخاطب برای سینمای مستند، یادآور شد: در همه حوزه‌های هنر از جمله مستند، مخاطب عامل بسیار مهم و تعیین کننده‌ای است. به خاطر اینکه اگر مخاطبی وجود داشته باشد آن اثر اساسا دریافت و دیده می‌شود و مورد توجه قرار می‌گیرد. بنابراین اگر زمینه‌ای در ارتباط با فیلم‌های مستند فراهم شود که دسترسی مخاطب به آن بیشتر شود می‌تواند هم به نقش اگاهی بخشی مستندها در ارتباط بیشتر با مخاطبان موثر واقع شود و هم اینکه خود مستند را رشد دهد. به خاطر اینکه خواسته و دیدگاه و نیاز مخاطب جزو مقوله‌های تعیین کننده قرار می‌گیرد.

راودراد ادامه داد: یک مستندساز در صورتی که نقش مهم مخاطب و جذبش را تشخیص دهد و به این سمت برود که کمبودها و نیازهای ارتباطی مخاطب را شناسایی کرده و بخواهد خلاءها را پر کند، به صورت طبیعی به سمت موضوعات متفاوت و مختلف می‌رود. یعنی در معادله‌های جریان تنوع و رشد سینمای مستند، مخاطب باید به عنوان عامل موثر در نظر گرفته شود.

این نویسنده و پژوهشگر با تاکید بر اینکه افزایش تعداد سینماها برای نمایش فیلم‌های مستند، می‌تواند اولین قدم در این مسیر باشد، گفت: حمایت از مستندسازان و سینمای مستند، راه و روشی دارد؛ چه حمایت اقتصادی باشد، چه حمایت فرهنگی و تبلیغاتی. در این زمینه، تلویزیون می‌تواند بیشترین میزان کمک را داشته باشد. البته اکنون شبکه مستند را داریم؛ اما نمایش‌اش تا حدودی محدود به موضوعات خاص و موضع‌گیری‌های خاص به مسائل مختلف است. اگر حوزه دیدش را گسترش دهد و تنوع موضوعی و دیدگاهی را ایجاد کند، مستندسازان بیشتری می‌توانند از این امکان بهره ببرند و آثارشان در تلویزیون معرفی شود. 

راودراد یادآور شد: شاید راه عملی‌تر، اختصاص فرهنگسراهایی باشد که در سطح شهر پراکنده هستند و می‌توانند توزیع متناسبی در ارتباط با مخاطب فراهم کنند. این فرهنگسراها به عنوان اقدامی فرهنگی می‌توانند مستندهای مختلف را نمایش دهند و جلسات بحث و گفتگو برپا کنند.

نویسنده کتاب «جامعه‌شناسی سینما»، با تاکید بر ضرورت افزایش راه‌های اکران مستند در سطح شهر، گفت: چنین کاری بسیار نیاز است، چون مستند باورپذیری‌اش بیشتر از سینمای داستانی است. مستند، با بیان تکه‌هایی از واقعیت که در بیرون مشاهده می‌کند و پیوند اینها با هم، یک حقیقت متفاوت را برای مخاطب بیان می‌کند.

راودراد در پایان تصریح کرد: حقیقتی که پایه و ریشه‌اش در واقعیت است، هم باورپذیری بیشتری برای مخاطبان دارد و هم اینکه قوه فکر و استدلال منطقی و دید انتقادی مخاطب را حفظ می‌کند و نمی‌گذارد احساساتش غلبه کند و ضمن تماشای مستند، دیدگاه انتقادی و فکر خودش را هم داشته باشد. برای همین سینمای مستند می‌تواند بسیار نقش موثری در جامعه داشته باشد.

پانزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» از ۱۸ تا ۲۵ آذرماه به دبیری محمد حمیدی‌مقدم برگزار می‎شود.

مطالب برگزیده
اشکان ممبینی از کارشناسان چهره و شاخص مسائل بین‌الملل به دیباچه گفت؛

تلاش‌های نظامی برای مهار برنامه هسته‌ای ایران، نمی‌تواند اراده ملت را در مسیر پیشرفت و خودکفایی کشورمان متوقف کند

۲۲:۲۴  -  ۱۵ تير ۱۴۰۴
عضو تیم ملی کشتی آلیش بانوان در گفتگو با «دیباچه» مطرح کرد؛

دو طلای آسیا نقطه اوج کارنامه‌ام بود/ ‏طلای جهانی را هدف گرفته‌ام

۱۷:۴۹  -  ۰۸ تير ۱۴۰۴
پژوهشگر موسیقی آذربایجان و نوازنده ساز قوپوز در گفتگو با دیباچه مطرح کرد؛

عاشیق‌ها صدای تاریخ و فرهنگ مردم آذربایجان هستند/ موسیقی آذربایجان، موسیقی زنده و مردمی است

۱۳:۰۱  -  ۱۸ خرداد ۱۴۰۴
ملی پوش فوتبال زنان با «دیباچه» مطرح کرد؛

از لیگ تا تیم ملی؛ گلرهای ایران برای یک رؤیا متحد شده‌اند

۱۲:۵۴  -  ۱۸ خرداد ۱۴۰۴
عضو تیم ملی وزنه برداری در گفتگو با «دیباچه» مطرح کرد؛

قهرمانی آسیا فقط شروع مسیر من است/ تمرین با بزرگان جهان برایم ارزشمند است

۱۲:۳۳  -  ۰۴ خرداد ۱۴۰۴
قهرمان اسکواش زنان کشورمان در گفتگو با «دیباچه» مطرح کرد؛

اسکواش زنان ایران در مسیر پیشرفت حرکت می کند/ هدفم رسیدن به رنکینگ زیر ۵۰ جهان است!

۰۹:۰۰  -  ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۴
سرمربی تیم ملی تنیس در گفتگو با «دیباچه» مطرح کرد؛

از میزبانی تور جهانی برای محک بازیکنان ملی بهره می‌بریم/ همه بازیکنان زیر ذره‌بین هستند

۱۶:۲۳  -  ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۴
سرمربی تیم قهرمان لیگ کانوپولو در گفتگو با«دیباچه» مطرح کرد؛

با تجهیزات حرفه‌ای به مدال جهانی نزدیک می‌شویم/ نسل جوان انگیزه بیشتری برای قهرمانی دارند

۰۹:۰۰  -  ۱۶ ارديبهشت ۱۴۰۴
دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ در گفتگو با دیباچه مطرح کرد؛

برخی فیلمسازان با جشنواره فیلم ۱۰۰ فعالیت‌شان را آغاز کردند/ انتخاب بخش فلسطین آزاد به عنوان بخش ویژه جشنواره!

۱۱:۱۴  -  ۳۰ فروردين ۱۴۰۴
سعید الهی تهیه‌کننده سینما در گفتگو با دیباچه مطرح کرد؛

فیلم «میرو» بازنمایی فرهنگ ایثار و شهادت در بین قوم بلوچ است/ قومیت‌ها بخش جدایی‌ناپذیری از هویت ملی ما هستند

۱۲:۵۴  -  ۲۰ فروردين ۱۴۰۴