شرکت چینی «ایلوواتار کوراکس» از عملکرد پردازنده گرافیکی جدید خود، «تیانگای ۳۰۰»، در مقایسه با تراشه H200 انویدیا خبر داده است. بر اساس نتایج اعلام‌شده، این پردازنده در برخی وظایف هوش مصنوعی عملکرد بهتری از رقیب آمریکایی خود داشته؛ بااین‌حال، داده‌های موجود هنوز برای اثبات برتری عمومی و قطعی آن کافی نیست.
به گزارش دیباچه، شرکت مستقر در شانگهای در جریان یک نمایش زنده برای رسانه‌های چینی، عملکرد پردازنده تیانگای ۳۰۰ را در اجرای وظایف پیشرفته هوش مصنوعی به نمایش گذاشت. این آزمایش‌ها شامل تولید تصویر و ویدیو از متن با استفاده از مدل‌هایی از جمله GLM-۵.۳ متعلق به شرکت Z.ai بود.
در یکی از آزمایش‌های تولید تصویر، تیانگای ۳۰۰ توانست تمام درخواست‌ها را با نرخ پردازش ۰٫۱۰۱ تصویر در ثانیه تکمیل کند. در مقابل، پردازنده H200 انویدیا ۸۷٫۵ درصد درخواست‌ها را با سرعت ۰٫۰۸۶ تصویر در ثانیه انجام داد. بااین‌حال، تیانگای ۳۰۰ برای تکمیل کل فرایند آزمایش ۰٫۶۴ ثانیه بیشتر از تراشه انویدیا زمان صرف کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد مقایسه عملکرد این دو پردازنده به نوع معیار اندازه‌گیری نیز وابسته است.
اختلاف ۵ درصدی در ارزیابی اینسا
یکی از مهم‌ترین داده‌های منتشرشده درباره این پردازنده به ارزیابی مؤسسه دولتی «شانگهای اینسا» مربوط می‌شود. بر اساس نتایج گزارش‌شده از این آزمون، توان عملیاتی تیانگای ۳۰۰ در شرایط معمول استقرار، ۱٫۰۵ برابر H200 بوده است؛ به بیان دیگر، این تراشه در آن ارزیابی حدود ۵ درصد عملکرد بالاتری ثبت کرده است.
گزارش‌های دیگری نیز از برتری تیانگای ۳۰۰ در برخی کاربردهای تخصصی خبر می‌دهند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این پردازنده در اجرای مدل‌های مبتنی بر معماری ترکیبی متخصصان (MoE) با مدل GLM-۵.۳ و پنجره متنی ۶۴ هزار توکنی، حدود ۱۵ درصد توان عملیاتی بیشتری نسبت به H200 داشته است. همچنین در برخی وظایف پردازش متن‌های طولانی، کاهش ۱۰ تا ۳۰ درصدی تأخیر تولید نخستین توکن برای آن گزارش شده است.
در یک آزمایش آموزشی نیز عملکرد تیانگای ۳۰۰ با پردازنده قدیمی‌تر H100 انویدیا مقایسه شده است. طبق گزارش‌ها، این تراشه هنگام آموزش تکمیلی مدل متن‌باز Qwen3-32B با دقت FP8 و در یک سامانه هشت‌پردازنده‌ای، توان عملیاتی مؤثر ۱٫۳۳ برابری نسبت به سامانه مبتنی بر H100 داشته است. البته این مقایسه مربوط به H100 است، نه H200 و نمی‌توان آن را به‌عنوان برتری تیانگای ۳۰۰ در برابر H200 در نظر گرفت.
آیا تیانگای ۳۰۰ رقیبی جدی برای انویدیا است؟
با وجود نتایج اعلام‌شده، بخش عمده داده‌های عملکردی تیانگای ۳۰۰ از آزمایش‌هایی به دست آمده که شرکت سازنده برگزار کرده یا نتایج آن‌ها را منتشر کرده است. حتی درباره ارزیابی منتسب به مؤسسه شانگهای اینسا نیز جزئیات کامل روش آزمایش، پیکربندی سخت‌افزار و شرایط اجرای آزمون در دسترس عموم قرار نگرفته است. به همین دلیل، نتیجه اختلاف ۵ درصدی را باید یک برتری گزارش‌شده در شرایط مشخص دانست، نه اثبات برتری این پردازنده در همه کاربردها.
از سوی دیگر، عملکرد پردازنده‌های هوش مصنوعی تنها به توان سخت‌افزاری آن‌ها محدود نمی‌شود. عواملی مانند حافظه، مصرف انرژی، ارتباط میان پردازنده‌ها، نرم‌افزارهای پشتیبان و سازگاری با مدل‌های مختلف نیز در کارایی نهایی نقش دارند. بنابراین، مقایسه دقیق تیانگای ۳۰۰ و H200 به آزمون‌های مستقل و گسترده‌تری نیاز دارد.
توسعه این پردازنده در شرایطی دنبال می‌شود که چین تلاش می‌کند وابستگی صنعت هوش مصنوعی خود به تراشه‌های خارجی را کاهش دهد. H200 در حال حاضر پیشرفته‌ترین پردازنده هوش مصنوعی انویدیاست که طبق مقررات صادراتی آمریکا مجوز عرضه به بازار چین را دارد. در چنین شرایطی، توسعه تراشه‌های بومی برای شرکت‌های چینی اهمیتی راهبردی پیدا کرده است.
بااین‌حال، نتایج فعلی تیانگای ۳۰۰ بیش از آنکه پایان برتری انویدیا را نشان دهد، بیانگر تلاش شرکت‌های چینی برای نزدیک‌شدن به سطح عملکرد پردازنده‌های پیشرفته این شرکت است؛ تلاشی که میزان موفقیت آن در مقیاس تجاری و با انتشار آزمون‌های مستقل روشن‌تر خواهد شد.
