پایگاه خبری دیباچه- بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیکی ایران در حالی به سومین روز خود رسیده است که امسال بیش از آنکه صرفاً ویترینی برای معرفی محصولات و خدمات فناوری باشد، به تصویری از وضعیت صنعت فناوری ایران در شرایط دشوار اقتصادی، پس از جنگ و در میانه تحولات شتابان هوش مصنوعی تبدیل شده است.
به گزارش خبرنگار «دیباچه»، بیستونهمین دوره نمایشگاه بینالمللی الکامپ از ۹ شهریورماه در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران آغاز شده و تا ۱۲ شهریور ادامه دارد. این دوره با حضور بیش از ۳۵۰ مشارکتکننده در ۱۴ سالن و فضایی حدود ۴۰ هزار مترمربع برگزار میشود و بیش از ۲۵۰ نشست و گفتوگوی تخصصی نیز برای آن برنامهریزی شده است.
شعار این دوره «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران» انتخاب شده؛ شعاری که شاید بیش از هر دوره دیگری با شرایط واقعی صنعت فناوری کشور ارتباط پیدا کرده است.
هوش مصنوعی؛ از شعار تبلیغاتی تا مسئله اقتصادی
هوش مصنوعی بدون تردید مهمترین کلیدواژه الکامپ ۲۹ است.
در این دوره، هوش مصنوعی نه فقط در قالب محصولات و خدمات شرکتهای فناور، بلکه در محور نشستها و گفتوگوهای تخصصی نیز حضور پررنگی دارد؛ از تجارت الکترونیکی و بانکداری گرفته تا تحلیل داده، اتوماسیون و خدمات سازمانی.
این تغییر را میتوان نشانهای از عبور تدریجی بازار فناوری ایران از مرحله «معرفی هوش مصنوعی» به سمت مسئله مهمتر یعنی کاربرد اقتصادی و عملیاتی آن دانست.
با این حال، چالش اصلی همچنان پابرجاست؛ اینکه چه میزان از راهکارهایی که امروز در غرفهها و پنلها معرفی میشوند، در نهایت به محصول واقعی، مشتری واقعی و ارزش اقتصادی پایدار تبدیل خواهند شد.
تینو استارز؛ نسل بعدی فناوری ایران در الکامپ
یکی از بخشهای قابل توجه این دوره، توجه ویژه به نسل نوجوان و آینده نیروی انسانی صنعت فناوری است.
در بخش «تینو استارز» بیش از ۱۵۵ دانشآموز از نقاط مختلف کشور حضور دارند و بیش از ۸۰ درصد شرکتکنندگان این بخش از خارج تهران هستند. این بخش با هدف ایجاد فرصت برای حضور دانشآموزان و ایدههای نسل جوان در یکی از مهمترین رویدادهای فناوری کشور شکل گرفته است.
اهمیت تینو استارز تنها به حضور چند تیم دانشآموزی محدود نمیشود. در شرایطی که صنعت فناوری ایران با چالشهایی همچون مهاجرت نیروی متخصص، محدودیت ارتباط با بازارهای جهانی و دشواریهای اقتصادی مواجه است، سرمایهگذاری روی نسل جدید نیروی انسانی میتواند یکی از مهمترین پیششرطهای تداوم این صنعت باشد.
در کنار تینو استارز، هشتمین دوره «توانتک» نیز با تمرکز بر استفاده از فناوری برای توانمندسازی افراد دارای معلولیت برگزار میشود.
غیبت همراه اول و ایرانسل؛ مهمترین جای خالی الکامپ ۲۹
اما در کنار اتفاقات مثبت، یکی از مهمترین حواشی الکامپ امسال، غیبت دو اپراتور بزرگ کشور یعنی همراه اول و ایرانسل است.
در این دوره، رایتل به عنوان اپراتور تلفن همراه در نمایشگاه حضور دارد، اما نبود دو اپراتور بزرگ بازار ارتباطات کشور، از همان آغاز نمایشگاه مورد توجه قرار گرفته است.
این غیبت از منظر صنعت اهمیت دارد؛ چراکه اپراتورها دیگر صرفاً ارائهدهنده خدمات مکالمه و اینترنت نیستند و بخش قابل توجهی از اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، خدمات ابری، محتوای دیجیتال، خدمات سازمانی و زیرساخت ارتباطی کشور به آنها وابسته است.
در مقابل، مسئولان سازمان نظام صنفی رایانهای تأکید کردهاند که الکامپ وابسته به حضور یک یا چند بازیگر خاص نیست و بخش خصوصی توانسته است نمایشگاه را با مشارکت گسترده برگزار کند.
بنابراین، غیبت همراه اول و ایرانسل را نمیتوان به معنای ناکامی الکامپ دانست؛ اما از منظر تحولات صنعت ارتباطات، اتفاقی است که نمیتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد.
الکامپ بدون حضور گسترده شرکتهای خارجی
وجه دیگر الکامپ ۲۹، کاهش محسوس حضور بینالمللی نسبت به برخی دورههای گذشته است.
در شرایطی که نمایشگاههای تخصصی فناوری میتوانند محلی برای ارتباط میان شرکتهای داخلی و بازارهای خارجی باشند، محدود شدن ارتباطات بینالمللی یک ضعف قابل توجه برای صنعت فناوری ایران محسوب میشود.
در همین حال، حضور مصطفی جبار سند، وزیر ارتباطات عراق در افتتاحیه نمایشگاه، یکی از معدود نمودهای پررنگ همکاری بینالمللی در این دوره بود.
حضور مقام ارشد عراقی صرفاً یک اتفاق تشریفاتی باقی نمانده و موضوعاتی مانند زیرساختهای ارتباطی، امنیت سایبری، فیبر نوری، اقتصاد دیجیتال و همکاری میان شرکتهای فناور دو کشور در دیدارها و برنامههای جانبی مورد توجه قرار گرفته است.
البته باید میان «ظرفیت همکاری» و «قرارداد قطعی» تفاوت قائل شد؛ حضور وزیر ارتباطات عراق را میتوان نشانهای از ظرفیت دیپلماسی فناوری دانست، اما نتیجه اقتصادی آن باید در ادامه و در قالب همکاریهای عملی سنجیده شود.
دولت هوشمند؛ حضور پررنگ حاکمیت در نمایشگاه فناوری
یکی دیگر از بخشهای شاخص الکامپ امسال، پاویون «دولت هوشمند» است که در سالن ۲۷ نمایشگاه بینالمللی تهران برپا شده است.
این پاویون با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران و وزیر ارتباطات عراق افتتاح شد و بر مفاهیمی همچون دولت پلتفرمی و توسعه زیستبوم دیجیتال دولت تمرکز دارد.
حضور دولت در چنین نمایشگاهی از این جهت اهمیت دارد که دولت یکی از بزرگترین مصرفکنندگان فناوری در کشور است و تحول دیجیتال دستگاههای اجرایی بدون مشارکت شرکتهای خصوصی امکانپذیر نیست.
اما همزمان، همین حضور یک مطالبه قدیمی بخش خصوصی را نیز پررنگ میکند: فاصله میان سیاستگذاری برای اقتصاد دیجیتال و شرایط واقعی فعالیت کسبوکارهای فناوری.
فناوری ایران زیر فشار اینترنت و اقتصاد
الکامپ ۲۹ در شرایطی برگزار میشود که بسیاری از کسبوکارهای دیجیتال طی ماههای گذشته با مشکلات ناشی از اختلالات اینترنتی، فشارهای اقتصادی و محدودیتهای دسترسی به بازارهای جهانی مواجه بودهاند.
این موضوع بهخصوص در حوزههایی مانند بازیهای ویدئویی، خدمات آنلاین و کسبوکارهای وابسته به اینترنت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برخی فعالان صنعت در حاشیه نمایشگاه، خسارت ناشی از اختلالات اینترنتی را بسیار سنگین توصیف کردهاند و حتی برخی مدیران صنعت بازی گفتهاند آسیب قطعی اینترنت برای کسبوکارشان از آثار مستقیم جنگ بیشتر بوده است.
این اظهارنظرها البته دیدگاه فعالان صنعت است و نمیتوان آن را به عنوان یک ارزیابی کلی و قطعی درباره میزان خسارت جنگ یا قطعی اینترنت تعمیم داد؛ اما یک واقعیت اقتصادی را برجسته میکند: برای بخش بزرگی از اقتصاد دیجیتال، اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ زیرساخت اصلی تولید، فروش، ارتباط با مشتری و دسترسی به بازار است.
«ققنوس»؛ نماد تابآوری صنعت فناوری
انتخاب ققنوس به عنوان نماد الکامپ ۲۹ نیز با فضای امسال نمایشگاه ارتباط معناداری دارد.
رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور این نماد را بیانگر تابآوری، امید به آینده و دوباره برخاستن عنوان کرده است.
این تصویر با وضعیت فعلی صنعت فناوری ایران همخوانی دارد؛ صنعتی که از یک سو با محدودیتهای اقتصادی، اینترنتی و بینالمللی مواجه است و از سوی دیگر همچنان تلاش میکند در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، امنیت سایبری و اقتصاد دیجیتال مسیر توسعه خود را ادامه دهد.
در واقع، پرسش اصلی الکامپ ۲۹ همین است: آیا این تابآوری میتواند به رشد پایدار تبدیل شود؟
بیش از ۲۵۰ نشست؛ خروجی مهمتر از تعداد پنلها
برگزاری بیش از ۲۵۰ نشست و گفتوگوی تخصصی، یکی دیگر از ویژگیهای این دوره است. موضوعات این نشستها طیف گستردهای از هوش مصنوعی و امنیت دیجیتال تا اقتصاد دیجیتال و فناوریهای نوین را دربرمیگیرد.
اما تعداد نشستها به خودی خود نمیتواند معیار موفقیت یک نمایشگاه فناوری باشد.
معیار اصلی باید در قراردادهای جدید، سرمایهگذاری، همکاری میان شرکتها، شکلگیری بازارهای تازه، انتقال فناوری و تبدیل ایدهها به پروژههای واقعی دیده شود.
اگر این اتفاق رخ دهد، الکامپ میتواند از یک نمایشگاه صرفاً ویترینی به محل اتصال دولت، بخش خصوصی، سرمایه، نیروی انسانی و بازار تبدیل شود.
یک نمایشگاه و دو روایت متفاوت
الکامپ ۲۹ در مجموع دو تصویر متفاوت را همزمان ارائه میکند.
از یک سو، بیش از ۳۵۰ مشارکتکننده، ۱۴ سالن، حدود ۴۰ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی، بیش از ۲۵۰ نشست تخصصی، حضور پررنگ هوش مصنوعی، دولت هوشمند، استارتاپها و نسل نوجوان فناوری، تصویری از یک صنعت فعال و در حال حرکت ارائه میدهد.
از سوی دیگر، غیبت دو اپراتور بزرگ، محدودیت حضور خارجی و گلایههای فعالان بخش خصوصی درباره شرایط اقتصادی و زیرساختی نشان میدهد که این صنعت همچنان با موانع جدی مواجه است.
همین تضاد، الکامپ امسال را به رویدادی فراتر از یک نمایشگاه فناوری تبدیل کرده است.
جمعبندی؛ آزمون واقعی بعد از پایان الکامپ آغاز میشود
الکامپ ۲۹ را نمیتوان تنها با تعداد غرفهها و سالنها ارزیابی کرد.
این نمایشگاه در شرایطی برگزار شده که صنعت فناوری ایران با چند پرسش اساسی روبهروست: چگونه باید از موج جهانی هوش مصنوعی عقب نماند؟ چگونه میتوان امنیت دیجیتال را ارتقا داد؟ چگونه باید دسترسی کسبوکارها به اینترنت پایدار و بازارهای جهانی را تضمین کرد؟ و مهمتر از همه، چگونه میتوان سرمایه و نیروی انسانی متخصص را در این صنعت حفظ کرد؟
الکامپ ۲۹ دستکم یک واقعیت را نشان میدهد: صنعت فناوری ایران، با وجود فشارها، هنوز متوقف نشده است.
اما آزمون اصلی پس از پایان نمایشگاه آغاز خواهد شد؛ زمانی که باید مشخص شود خروجی این چهار روز، صرفاً چند غرفه و دهها پنل بوده یا قرارداد، سرمایهگذاری، محصول، همکاری و مسیر تازهای برای اقتصاد دیجیتال ایران نیز از دل آن بیرون آمده است.
«ققنوس» الکامپ ۲۹ اگر قرار است نماد دوباره برخاستن باشد، ارزش واقعی خود را نه در طراحی پوستر نمایشگاه، بلکه در اتفاقاتی نشان خواهد داد که پس از خاموش شدن چراغ غرفهها رخ میدهد.
