به گزارش دیباچه، یک اثر کمیاب از پیت موندریان، از چهرههای تأثیرگذار هنر انتزاعی قرن بیستم، قرار است در حراجی کریستیز لندن به میدان بیاید؛ اثری که برآورد اولیه آن تا ۳۰ میلیون پوند، معادل حدود ۴۰.۸ میلیون دلار، تعیین شده و میتواند بار دیگر بازار آثار این هنرمند هلندی را به کانون توجه بازار هنر جهان بازگرداند.
به گزارش پایگاه خبری دیباچه، تابلوی «ترکیببندی III» (Composition III) که در سال ۱۹۲۰ خلق شده، برای نخستینبار در یک حراجی عرضه خواهد شد. این اثر قرار است ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ در حراجی آثار قرن بیستم و بیستویکم کریستیز در لندن و همزمان با هفته فریز به فروش برسد و برآورد قیمت آن بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون پوند اعلام شده است.
اهمیت این تابلو فقط به قیمت احتمالی آن محدود نمیشود. «ترکیببندی III» به دورهای مهم در مسیر تحول هنری موندریان تعلق دارد؛ دورهای که او پس از تجربههای اولیه در نقاشی منظره و تأثیرپذیری از کوبیسم، به سمت زبان انتزاعی رادیکال خود حرکت کرد؛ زبانی که بعدها در قالب جنبش دِ استایل (De Stijl) و نظریه نئوپلاستیسیسم به یکی از شناختهشدهترین رویکردهای هنر مدرن تبدیل شد.
در این اثر، هنوز میتوان نشانههایی از دوره شکلگیری زبان بصری موندریان را مشاهده کرد؛ از جمله خطوطی که در مقایسه با شبکههای سیاه و قاطع آثار متأخر او، ظرافت و قطعیت کمتری دارند. سطوح رنگی نیز بخش قابل توجهی از فضای سفید بوم را دربر گرفتهاند و رد قلمموها با دقت بیشتر قابل مشاهده است؛ ویژگیهایی که به گفته کارشناسان، فاصله میان تجربههای اولیه موندریان و آثار هندسی و بهشدت منظم سالهای بعد را نشان میدهد.
این اثر همچنین سابقهای قابل توجه در مالکیت دارد. موندریان در سال ۱۹۲۴ آن را به سوفی کوپرز، مورخ هنر آلمانی، واگذار کرد و از آن زمان تاکنون ۱۱ بار تغییر مالکیت داده است. در میان صاحبان پیشین این تابلو نام مجموعهداران و چهرههایی همچون آرماند پی. بارتوس، معمار و مجموعهدار سرشناس، و هارولد دایموند، دلال هنری، دیده میشود.
کریستیز این اثر را مهمترین اثر موندریان عرضهشده در یک حراج اروپایی از سال ۲۰۰۹ تاکنون توصیف کرده است. در سال ۲۰۰۹ نیز دو اثر مهم این هنرمند در همین حراجی عرضه شدند؛ «ترکیببندی I» مربوط به ۱۹۲۰ و «ترکیببندی با آبی، قرمز، زرد و سیاه» مربوط به ۱۹۲۲ که به ترتیب ۷ میلیون یورو و ۲۱.۵ میلیون یورو فروخته شدند.
ورود «ترکیببندی III» به بازار در حالی اتفاق میافتد که آثار موندریان طی دو سال اخیر بار دیگر ارقام قابل توجهی را در حراجیها ثبت کردهاند. رکورد فعلی فروش آثار این هنرمند ۵۱ میلیون دلار است که «ترکیببندی شماره II» مربوط به سال ۱۹۳۰ در حراج ساتبیز در سال ۲۰۲۲ به آن دست یافت.
در سال ۲۰۱۵ نیز تابلوی «ترکیببندی شماره III، با قرمز، آبی، زرد و سیاه» مربوط به ۱۹۲۹ در کریستیز به قیمت ۵۰.۶ میلیون دلار فروخته شد؛ رقمی که در آن زمان رکورد تازهای برای موندریان بود.
اما جهش تازه بازار موندریان از سال ۲۰۲۵ بیش از پیش قابل توجه شده است. بر اساس دادههای بازار هنر، در سال گذشته میلادی ۱۰ اثر از موندریان در حراجیها عرضه شد که مجموع فروش آنها به بیش از ۷۱ میلیون دلار رسید. بخش عمده این رقم به فروش تابلوی «ترکیببندی با صفحه بزرگ قرمز، خاکستری مایل به آبی، زرد، سیاه و آبی» مربوط به سال ۱۹۲۲ بازمیگشت که در کریستیز به ۴۷.۶ میلیون دلار رسید.
روند صعودی در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. تاکنون هفت اثر از موندریان در حراجیها به فروش رسیده و یکی از شاخصترین آنها، تابلوی مربوط به سال ۱۹۲۱، در حراج کریستیز در نیویورک ۳۹.۷ میلیون دلار فروخته شده است. مجموع فروش آثار این هنرمند در حراجیهای امسال تاکنون به نزدیک ۴۵ میلیون دلار رسیده است.
به این ترتیب، عرضه «ترکیببندی III» میتواند نقطه عطف دیگری برای بازار موندریان باشد. اگر این تابلو حتی به پایینترین برآورد خود، یعنی ۲۰ میلیون پوند، برسد، عملکرد بازار این هنرمند در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در زمره قویترین دورههای دو ساله او طی بیش از دو دهه اخیر قرار خواهد گرفت. در صورت نزدیک شدن فروش به سقف ۳۰ میلیون پوند نیز، فاصله این اثر با رکورد ۵۱ میلیون دلاری موندریان به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت.
