نهمین جشنواره تلویزیونی مستند شامگاه دوشنبه دوم شهریورماه با معرفی برگزیدگان بخشهای مختلف و تقدیر از شماری از چهرههای پیشکسوت مستندسازی در پردیس سینمایی ملت به کار خود پایان داد؛ رویدادی که امسال علاوه بر تمرکز بر تولیدات مستند، بر نقش این گونه سینمایی در ثبت تحولات اجتماعی، تاریخی و ملی تأکید داشت.
به گزارش دیباچه، آیین اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند با حضور پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، محسن برمهانی، معاون سیما، حسین زارعزاده، مدیر شبکه مستند و جمعی از مستندسازان، هنرمندان و مدیران فرهنگی برگزار شد.
در این دوره، علاوه بر بخشهای رقابتی، از چهرههایی از نسلهای مختلف مستندسازی و تولیدات تلویزیونی تقدیر شد و موضوعاتی مانند محیطزیست، روایت بحرانها، میراث فرهنگی و حمایت از فیلمسازان جوان در سخنرانیهای مدیران و مسئولان جشنواره مورد توجه قرار گرفت.
مستند؛ فراتر از ثبت یک رویداد
حسین زارعزاده، مدیر شبکه مستند و دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، در این مراسم مستند را فراتر از ثبت صرف وقایع دانست و بر نقش آن در شکلگیری حافظه تاریخی جامعه تأکید کرد.
او با اشاره به حضور مستندسازان در رویدادها و بحرانهای سال گذشته، بر اهمیت ثبت روایتهای میدانی و انسانی تأکید کرد و افزود که دوربین مستندساز میتواند بخشی از حافظه تاریخی یک جامعه را برای نسلهای آینده حفظ کند.
در این دوره همچنین بخش محیطزیست و تنوع زیستی به جشنواره اضافه شد؛ اقدامی که از سوی دبیر جشنواره در راستای توجه بیشتر به موضوعاتی همچون آب، خاک، حیات وحش و زیستبومهای ایران عنوان شد.
از دیگر تغییرات این دوره، توجه ویژهتر به فیلمسازان جوان و اختصاص جایزهای در این زمینه بود. جشنواره همچنین اعلام کرد که میزان جوایز آن نسبت به دوره قبل بیش از ۱۱۷ درصد افزایش داشته است.
جبلی: مستندساز نباید میدان را به هوش مصنوعی واگذار کند
پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، نیز در اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند بر جایگاه مستندساز در روایت بحرانها و رویدادهای مهم تأکید کرد.
به گفته جبلی، تعداد آثار رسیده به این دوره از جشنواره نسبت به دوره قبل افزایش قابل توجهی داشته و از حدود سه هزار اثر در دوره گذشته به بیش از چهار هزار اثر رسیده است.
رئیس صداوسیما همچنین تولید مستند در شرایط بحران و جنگ را دارای اهمیت ویژه دانست و بر ضرورت ثبت رویدادهای تاریخی و اجتماعی توسط فیلمسازانی تأکید کرد که در میدان حضور دارند.
یکی از محورهای سخنان جبلی، هشدار درباره استفاده گسترده از هوش مصنوعی در تولیدات رسانهای بود. او تأکید کرد که فناوری نباید جایگزین حضور فیزیکی، مشاهده مستقیم و تجربه میدانی مستندساز شود و مستند را محصول مواجهه واقعی فیلمساز با موضوع دانست.
او همچنین بر توسعه تولیدات مستند کوتاه و میکرو برای فضای مجازی و شبکههای اجتماعی تأکید کرد و اعلام کرد رسانه ملی برای نمایش گونههای مختلف تولیدات مستند آمادگی دارد.
صالحیامیری: مستند باید روایتگر ایران باشد
سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، نیز در این مراسم بر نقش مستند در معرفی ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی ایران تأکید کرد.
او از مستندسازان و رسانه ملی خواست رویدادهای مهم کشور و ظرفیتهای تمدنی ایران را برای نسلهای آینده ثبت و روایت کنند و بر ضرورت تولید آثار مستند درباره میراث فرهنگی، مقاومت و هویت ایرانی تأکید داشت.
همچنین در جریان این مراسم، جایزه ویژه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به میلاد شاهجانی، کارگردان مستند «آواز شمشیر» اهدا شد.
تجلیل از فرمانده ناوشکن دنا و دو چهره باسابقه
در بخش دیگری از مراسم، از ناخدا یکم امیر امید مغانی، فرمانده ناوشکن دنا تقدیر شد. مستند «فرمانده و دریا» به کارگردانی مسعود دهنوی نیز در این دوره از جشنواره مورد توجه قرار گرفته بود و در میان نامزدهای بخش بهترین فیلم مستند نیمهبلند از نگاه مخاطبان قرار داشت.
همچنین از مسعود دهنوی، کارگردان مستند «فرمانده و دریا»، تقدیر شد.
در ادامه، از احمد طاعی، صدابردار پیشکسوت، نیز تجلیل به عمل آمد؛ چهرهای که سابقه همکاری با شماری از مستندسازان و فیلمسازان شناختهشده را در کارنامه دارد.
«خشت و خون» در صدر جوایز
در بخش رقابتی فیلم مستند، عقیل جماعتی برای «خشت و خون» جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره را دریافت کرد. این اثر پیش از اختتامیه نیز در میان نامزدهای اصلی این بخش قرار داشت. «خشت و خون» به قلعه تاریخی کلات اهرم و سابقه مقاومت مردم جنوب ایران در برابر نیروهای بیگانه میپردازد.
در بخش مستندهای بلند، «رویای شهر حلقهها» به کارگردانی جعفر صادقی نیز از آثار شاخص این دوره بود و در بخشهای مختلف نامزدی داشت.
برگزیدگان بخش محیط زیست
در بخش ویژه حیات وحش و محیطزیست، حامد سعادت برای «جنگل قائم» جایزه نخست را به دست آورد.
جایزه دوم این بخش به بابک عباسی برای «آهنگی برای آب» و جایزه سوم به فرزانه حاتمی و محمدهادی اسفندیاری برای «مزرع سبز فلک» رسید.
همچنین جایزه ویژه هیئت داوران این بخش به مهدی زمانپور کیاسری برای «مرگ پشت دیوارهای سبز» اختصاص یافت.
این آثار پیش از اختتامیه نیز در فهرست نامزدهای بخش ویژه محیطزیست قرار گرفته بودند.
برگزیدگان کارگردانی؛ از «بیستا برمه» تا «اسپانک»
در بخش بهترین کارگردانی مستند کوتاه، حسن جعفری برای «بیستا برمه» برگزیده شد و دیپلم افتخار این بخش به مریم صبوری برای «گلین بالا» رسید.
در بخش مستند نیمهبلند نیز محمدرضا خوشفرمان برای «اسپانک» جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد و دیپلم افتخار به علی شهابالدین و محمدعلی یزدانپرست برای «عمق میدان» رسید.
در بخش مستند بلند، جعفر صادقی برای «رویای شهر حلقهها» جایزه بهترین کارگردانی را از آن خود کرد و دیپلم افتخار به جمشید بیاتترک برای «امینالضرب» رسید.
فهرست نامزدهای اعلامشده پیش از اختتامیه نیز نشان میداد «بیستا برمه»، «جنگل قائم»، «اسپانک»، «رویای شهر حلقهها» و «امینالضرب» از آثار اصلی حاضر در رقابت امسال بودهاند.
جوایز ویژه دبیر جشنواره
در بخش جوایز ویژه دبیر جشنواره نیز مهدیهسادات محور به دلیل توجه مستمر به مسائل زنان و جامعه مورد تقدیر قرار گرفت.
همچنین جایزه ویژه دیگر دبیر جشنواره به سعید فرجی برای مستند «فریمهای فلسطینی» اختصاص یافت؛ اثری که پیش از این در بخش مستندهای بلند جشنواره نیز حضور داشت.
«خشت و خون»؛ انتخاب نهایی جشنواره
در نهایت، جایزه بهترین فیلم مستند نهمین جشنواره تلویزیونی مستند به «خشت و خون» ساخته عقیل جماعتی رسید تا این اثر، یکی از مهمترین جوایز این دوره را از آن خود کند.
نهمین دوره جشنواره تلویزیونی مستند در حالی به پایان رسید که در کنار رقابت آثار، موضوعاتی همچون گسترش تولید مستندهای محیطزیستی، حمایت از فیلمسازان جوان، توسعه تولیدات کوتاه برای فضای مجازی و اهمیت روایت رویدادهای معاصر، بخش مهمی از مباحث مطرحشده در اختتامیه را تشکیل داد. افزایش تعداد آثار رسیده به جشنواره نیز از سوی رئیس صداوسیما به عنوان نشانهای از رشد مشارکت مستندسازان مطرح شد.
