دیباچه ـ سمیه سادات موسوی: این روزها نفسهای شهر به شماره افتاده و رمقی ندارد. داستانی که چندین سال است تکرار میشود، اما همچنان چارهای اساسی برای آن اندیشیده نشده است. آلودگی هوا آنچنان بیخ گلویمان را گرفته که راه فراری برای شهروندان باقی نگذاشته است.
سؤال اینجاست که چرا هر سال این وضعیت تکرار میشود؟ شاید بتوان گفت عوامل طبیعی نیز در شکلگیری این بحران سهم دارند، اما مدیریت عوامل غیرطبیعی چه میشود؟ آیا این مسئله نیازمند برنامهریزی نیست؟ آیا نباید پیش از رسیدن به روزهای آلوده، در طول سال تلاش کرد تا عوامل انسانی به حداقل برسند؛ تا دستکم مرهمی باشد برای مردمانی که کودکانشان از آسیبپذیرترین اقشار جامعهاند؟
در همین راستا، با محمود مردانی، کارشناس تغذیه، درباره تغذیه و راهکارهای حفظ سلامت بدن در روزهای آلوده گفتوگو کردهایم.
مردانی با بیان اینکه آلودگی هوا ناشی از ذرات معلق و آلایندههایی همچون دود خودروها، سوزاندن زبالهها، سوختهای فسیلی، دود کارخانهها، گرد و غبار و طوفانهای خاکی است، اظهار کرد: در سالهای اخیر آتشسوزیهای جنگلی نیز به تشدید این بحران دامن زدهاند. آلودگی هوا میتواند باعث بروز مشکلاتی مانند سوزش گلو و چشم، اختلالات تنفسی، آسیب به بافت ریه، تشدید آسم، سردرد و خستگی مزمن شود. علاوه بر این، آسیب به گیاهان و جانوران و تشدید گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی نیز از دیگر پیامدهای آن است.
این کارشناس تغذیه با اشاره به اینکه بسیاری از افراد ناچارند در چنین شرایطی از منزل خارج شوند، تأکید کرد: نوشیدن آب را باید جدی بگیریم. توصیه میشود هر ساعت یک لیوان آب مصرف شود تا بخشی از آلایندههایی که وارد بدن میشوند، از طریق ادرار دفع شوند. مصرف چای کمرنگ نیز میتواند مفید باشد. همچنین نگهداری گل و گیاه در فضای منزل به دلیل تولید اکسیژن، نقش مؤثری در کاهش اثرات منفی آلودگی هوا دارد.
مردانی در ادامه با اشاره به نقش تغذیه در سلامت بدن گفت: غذا همانند شمشیری دولبه است؛ میتواند هم به سلامت انسان کمک کند و هم در صورت انتخاب نادرست، زمینهساز بیماری شود. از منظر اسیدی و قلیایی بودن مواد غذایی، بدن انسان در حالت تعادل قرار دارد، اما مصرف بیش از حد غذاهای اسیدی موجب تولید پسماندهای سمی در بدن میشود که تنفس را دچار مشکل کرده و زمینهساز چاقی و بیماریهای مزمن و کاهش طول عمر است.
وی قند و شکر، شیرینیجات و محصولات مبتنی بر این مواد را از جمله غذاهای اسیدی دانست و افزود: در مقابل، میوهها و سبزیجات جزو مواد غذایی قلیایی هستند که آب و اکسیژن فراوانی به بدن میرسانند و کمک میکنند بدن به سمت اسیدی شدن حرکت نکند. همین ویژگی باعث افزایش ایمنی بدن در برابر آلودگیها میشود.
این کارشناس تغذیه در پایان خاطرنشان کرد: امروز نهتنها کلانشهرها بلکه بسیاری از شهرهای کوچک نیز با معضل آلودگی هوا مواجهاند. برای تقویت سیستم ایمنی بدن، باید مصرف فستفودها را کاهش دهیم و در کنار مواد غذایی اسیدی، استفاده از سبزیجات و میوهها را افزایش دهیم.
هرچند ممکن است در شرایط فعلی نتوانیم نقش مستقیمی در کاهش آلودگی هوا داشته باشیم، اما میتوانیم با اصلاح سبک زندگی و توجه به توصیههای تغذیهای، از سلامت خود و خانوادهمان بهتر مراقبت کنیم.
